İş sağlığı ve güvenliği alanında en sık kullanılan 22 terim, kısaltma ve kavramın mevzuata dayalı, sade açıklamaları. OSGB, İSG-KÂTİP, İBYS, NACE, tehlike sınıfı ve daha fazlası.
İşyerlerinde işin yürütülmesi sırasında çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumayı, çalışma koşullarından kaynaklanan risk ve tehlikeleri önlemeyi amaçlayan çalışmaların bütünü. Türkiye’de temel çerçevesi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile belirlenir.
İşyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilen, en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personeli istihdam eden kuruluş. İşyerleri İSG hizmetlerini kendi bünyelerinde veremiyorsa bir OSGB ile hizmet sözleşmesi yapar.
ÇSGB’nin OSGB’ler, iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri ve işyerleri arasındaki sözleşmeleri, görevlendirmeleri ve İSG hizmetlerini elektronik ortamda kaydettiği, takip ettiği resmi sistem. e-Devlet üzerinden erişilir; tüm hizmet sözleşmeleri bu sistemde tanımlanır.
İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının yaptıkları İSG faaliyetlerini (muayene, eğitim, risk değerlendirmesi, saha gözlemi vb.) elektronik olarak Bakanlığa bildirdiği sistem. İBYS yazılımları, çalışan İSG profesyonellerinin onaylı verilerini Bakanlık sunucularına iletir.
İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça belgelendirilmiş mühendis, mimar veya teknik eleman. Sınıfına göre (A, B, C) farklı tehlike sınıflarındaki işyerlerinde görev alabilir. Risk değerlendirmesi yapar, önlemleri belirler ve uygulanmasını denetler.
İşyerinde çalışanların sağlık gözetimini yapan, işe giriş ve periyodik muayeneleri gerçekleştiren, meslek hastalıklarının önlenmesi için çalışan ve Bakanlıkça yetkilendirilmiş hekim. İşyeri hekimliği sertifikasına sahiptir.
İşyeri hekiminin gözetiminde çalışan, sağlık hizmetlerinin yürütülmesine yardımcı olan hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni veya çevre sağlığı teknisyeni gibi personel. Belirli çalışan sayısının üzerindeki işyerlerinde görevlendirilmesi zorunludur.
İşyerlerinin yaptıkları işe (NACE koduna) göre az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli olarak sınıflandırılması. Tehlike sınıfı; iş güvenliği uzmanının sınıfını, hizmet sürelerini ve İSG yükümlülüklerini doğrudan belirler.
İşyerlerinin ekonomik faaliyetini tanımlayan altı haneli sınıflama kodu. SGK işyeri tescilinde kullanılır ve işyerinin tehlike sınıfını belirler. Örneğin 47.11.01 “bakkal ve marketlerde perakende ticaret” faaliyetini ifade eder.
İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin analiz edilerek riskin ortaya çıkmasının önlenmesi için yapılan çalışma. Tüm işyerleri için tehlike sınıfına göre belirli periyotlarla yenilenmesi zorunludur.
Yangın, deprem, sel, sabotaj gibi acil durumlarda yapılacak müdahale, tahliye ve ilk yardım çalışmalarını önceden planlayan doküman. İşyerlerinde acil durum ekiplerinin oluşturulması ve tatbikatların yapılması zorunludur.
Tüm tehlike sınıflarındaki (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) işyerlerinde görev yapabilen en üst düzey iş güvenliği uzmanlığı belgesi. Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde A sınıfı uzman görevlendirilmesi zorunludur (geçiş süreleri hariç).
Çalışanların sigorta, emeklilik ve iş kazası/meslek hastalığı bildirimlerini yürüten kurum. İşyeri tescili, işe giriş/çıkış bildirgeleri ve İSG kapsamındaki birçok yükümlülük SGK sistemleri üzerinden takip edilir.
Çalışanın işyerinde veya işin yürütülmesi sırasında meydana gelen, onu hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay. İşverenin iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmesi zorunludur.
Çalışanın yaptığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hali. Tanısı yetkili sağlık kuruluşlarınca konur.
Çalışanların sağlık durumlarının işin gereklerine ve maruz kaldıkları risklere göre belirli aralıklarla işyeri hekimi tarafından kontrol edilmesi. Tehlike sınıfına göre az tehlikelide 5 yılda, tehlikelide 3 yılda, çok tehlikelide yılda bir yapılır.
Çalışanlara işe başlamadan önce ve belirli periyotlarla verilen, iş sağlığı ve güvenliği konularını kapsayan zorunlu eğitim. Süresi ve tekrar aralığı işyerinin tehlike sınıfına göre değişir (az tehlikeli 3 yıl, çok tehlikeli 1 yıl).
2012’de yürürlüğe giren, Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin temel çerçevesini çizen kanun. İşveren ve çalışan yükümlülüklerini, OSGB’leri, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesini, risk değerlendirmesini ve denetim esaslarını düzenler.
Ulusal yeterliliklere dayalı belgelendirme sistemini kuran ve yürüten kurum. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışacak kişilerin MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi’ne sahip olması zorunludur. Belge sorgulaması MYK Web Portalı üzerinden yapılır.
Bir işyerinin SGK nezdinde sicil numarası alarak resmi olarak kayıt altına alınması. Tescil sırasında işyerinin NACE kodu belirlenir; bu kod tehlike sınıfını ve İSG yükümlülüklerini doğrudan etkiler.
Çalışanların işe giriş, periyodik ve işten ayrılış aşamalarında sağlık durumlarının izlenmesi süreci. İşyeri hekimi tarafından yürütülür ve çalışanın maruz kaldığı risklere uygun tetkikleri içerir.
İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, önlem alınmasını isteme ve görüş bildirme yetkisine sahip, çalışanlar arasından seçilen veya atanan kişi. İşyerindeki çalışan sayısına göre temsilci sayısı değişir.
ISG3GEN, bu kavramların hepsini tek bir panelde otomatikleştirir: e-Devlet girişi, İSG-KÂTİP sözleşmeleri, risk takibi ve daha fazlası.
Ücretsiz Başla